مشکلات ارتوپدی کودکان به مجموعهای از مشکلات مربوط به ساختار و عملکرد اجزاء اسکلتی و عضلانی بدن کودکان اشاره دارد. این مشکلات میتوانند در هنگام تولد ظاهر شوند و یا در دوران رشد کودکی به وجود آیند.
اما سوالی که پیش میآید این است که این مشکلات در چه حوزههایی بررسی میشوند و تحت ارزیابی دکتر متخصص قرار میگیرند؟
در پاسخ به این پرسش باید اشاره کنیم که علم ارتوپدی اطفال یک حوزه ویژه در علم پزشکی است که به تشخیص و درمان مشکلات و اختلالات مربوط به سیستم حرکتی بدن، مفاصل، و اندامهای حرکتی کودکان میپردازد. این زیر شاخه از ارتوپدی با تأکید بر مراقبتهای ویژه برای گروه سنی کودکان و نوجوانان، به تدابیر پیشگیری، تشخیص دقیق، و درمان اختلالات اختصاص دارد. در واقع این حوزه به طور تخصصی بر روی کودکان و افراد نوجوان مطالعه میکند.
به طور کلی این اختلالات ناشی از وراثت بوده و کمتر پیش میآید که بدون هیچ پیشینهی خانوادگی رخ بدهند.
البته باید توجه داشته باشید که اگر مادر در دوران حاملگی در معرض اشعههای خطرناک قرار گرفته باشد و یا داروهای خاصی را مصرف کرده باشد، احتمال ابتلای کودک به این بیماریها بالاتر میرود.
قابل توجه است که بدانید مشکلات ارتوپدی در کودکان ممکن است از موارد مختلفی ناشی شوند از جمله:
- ناهنجاریهای مادرزادی
- اختلالات در طول رشد کودک
- آسیبها و صدمات وارد شده
- سرطان استخوان
- قرار گیری طولانی مدت در حالت نامناسب بدن
- تغذیه نامناسب
این مشکلات میتوانند بر روی ساختار و عملکرد اجزاء اسکلتی و عضلانی کودکان تأثیر بگذارند.
نکتهی حائز اهمیت این است که اکثر والدین تغییرات در هنگام رشد کودک را با ناهنجاریها اشتباه گرفته و گمان میکنند فرزندشان دچار یکی از بیماریهای ارتوپدی است، در صورتی که به دلیل تغییر و تحولات قابل مشاهده و سریعی که در کودک رخ میدهد ترکیبات ساختاری عضلات، مفاصل و استخوان بندی آنها با بزرگسالان متفاوت بوده و دچار تغییرات زیادی میشود. از این رو بهتر است که با مراجعه به دکتر متخصص اطفال به صورت ۶ ماه یکبار و یا سالانه، از سلامت فرزند خویش اطمینان حاصل نمایند.
انواع مشکلات ارتوپدی کودکان
در زمینهی مشکلات ارتوپدی در کودکان موارد متعددی وجود دارند که ما در ادامه به بررسی مهمترین این عوامل میپردازیم:
- پاچنبری:
پاچنبری یک اختلال ارتوپدی است که از طریق وراثت در کودکان ظاهر میشود. این بیماری باعث میشود پاهای کودک به جای صاف بودن، به شکل چرخشی تغییر کرده و انگشتان پا به سمت پای دیگر متمایل شوند. این مشکل میتواند یک یا هر دو پای کودک را درگیر کند.
- صافی کف پا:
در بیماری صافی کف پا، در قسمت کف پای کودک قوسی وجود ندارد و هنگام ایستادن، کف پای آنها به زمین چسبیده و کاملا با زمین در تماس است؛ البته همانطور که در مقاله صافی کف پا در کودکان توضیح دادیم، این وضعیت اغلب تا سنین 6 سالگی دوام داشته و پس از آن به تدریج از بین میرود.
- پرانگشتی (پلی داکتیلی):
پلی داکتیلی یک وضعیت ارتوپدی است که در آن کودک به طور مادرزادی انگشت اضافهای در بین انگشتان پا یا دست خود دارد.
- انگشتان خمیده:
در این وضعیت، انگشتهای چهارم و پنجم کودک حالتی خمیده به خود میگیرند.
- اسکولیوز:
اسکولیوز یک بیماری ارتوپدی است که ستون فقرات کودک را درگیر میکند و منجر به انحراف آن میشود. این بیماری به طور معمول در زمان تولد نوزادان شروع میشود و در دوران کودکی و نوجوانی پیشرفت میکند.
- در رفتگی لگن:
در رفتگی لگن، معمولاً در دوران بارداری رخ میدهد و از دلایل مختلفی ناشی میشود؛ از جمله وجود فیبروم در رحم مادر یا بارداری چند قلویی. نوزادان مبتلا، بلافاصله پس از تولد نیاز به درمان دارند.
- پای پرانتزی:
در بیماری پای پرانتزی، پاهای کودک از ناحیه زانو به سمت بیرون حالتی خمیده پیدا میکنند و شکل یک پرانتز () را به خود میگیرند. به عبارت دیگر، کودک زمانی که پاهایش را جفت میکند، پاها از قسمت زانو با یکدیگر فاصله خواهند داشت.
وظیفهي متخصص ارتوپدی چیست؟
دکتر ارتوپد در درمان مشکلات ارتوپدی کودکان نقش حیاتی دارد. ابتدا، از طریق انجام آزمونهای تصویری، تستهای فیزیکی و مشاوره با خانواده کودک، مسائل ارتوپدی را شناسایی میکند.
سپس، دکتر ارتوپد یک برنامه درمانی تدوین میکند که ممکن است شامل مصرف داروها، جلسات فیزیوتراپی، یا حتی جراحی باشد. او نه تنها وظیفه تعیین درست مسیر درمانی را دارد بلکه به خانواده نیز مشاورههای لازم را ارائه میدهد تا بتوانند بهترین مراقبتها را برای کودکانشان فراهم کنند.
دکتر ارتوپد نقش فعالی در نظارت و پیگیری مداوم بر روند درمان دارد. او هرگونه تغییرات در بهبودی کودکان را مشاهده و ارزیابی میکند و با توجه به وضعیت کودک و تغییراتی که مشاهده میشود طول درمان را تخمین میزند.
در مواردی که نیاز به جراحی داریم، دکتر ارتوپد مسئول انجام عمل جراحی و هماهنگی با تیم جراحی میشود. به طور کلی، تخصص دکتر ارتوپد ترکیبی از تشخیص، درمان، مشاوره، پیگیری و هماهنگی است که به بهبودی کامل وضعیت کودکان کمک میکند.
